Обращение известного Уйгурского активиста к Казахским братьям

Сегодня, известный уйгурский ученый и активист по правам человека, Абдувели Аюп опубликовал в Facebook обращение к казахским братьям, в связи с последними событиями в Казахстане связанными с попытками переименования Уйгурского Района.

Абдувели Аюп (апрель 1973 года) – лингвист и поэт с западным образованием, руководил школами уйгурского языка в Кашгаре. Уйгурский проект по правам человека опубликовал его биографию в разделе «Сопротивление китайскому лингвистическому империализму: Абдувели Аюп и Движение за уйгурское образование на родном языке»

Қымбатты, қазақ баурларым, егер сіздер ұйғыр халқын жойсаңыз, қытай мен орысты көшіресізба?

Абдували Аюп

Бүгін Қазақстанда ұйғырлардың қазақтың мемлекеттік әнұранын орындап жатқанын көргенде көзіме жас алдым. Бұл әнұранды орындағанда әрқашан көзіме жас келеді. Қытай астанасы Бейжіңде Наурыз мерекесі күні Қазақстаннің әнұраны орындалғанда, қазақ достарыммен бірге орнымнан тұрып орындап,сол достарыммен бірге қатты қуанған едім. Қайда болмайық,таудада,бақдада неше жүз жылдар бойы қазақ халқының еті және қымызы мол дастарханы айналасында бәріміз тәту-тәтті өмір сүрдіқ.Қазақсан өз Тәуелсіздігін алғанда барша ұйғыр халқы қазақ халқының бұл жетістігін мақтан тұтты.

1991 жылы Қазақстан тәуелсіздік алған кезде қараңғы қыс болды. Бұл күні біз бес-алты ағайынды апалы-сіңлілердің емтихандарын ұмытып, қазақ достарымызбен жиналып, ұйықтамай түнімен бәріміз сол достарымызды тәуелсіздігімен құттықтадық.

Қазақ жерінде біздің ұйғыр халқының Зунун Қадырдың, басын қибла жаққа емес, Ұлы Жібек –Жолы жағына қаратып жерлеуді өсиет еткен Ғени Батырдың қабірлері бар.

Ұйғыр халқының тәуелсіз мемлекетінің соңғы сұлтаны Алахан сұлтан салғызған құтты Сұлтанқорғанымыз бар еді. Дәл сол жерде біздің алғашқы ұйғыр қоғамымыз құрылды, алғашқы ғылыми біліміміз басталды және біз Алматыға келген зиялы қауымның бастамасымен ұйғыр деген қасиетті есімді таптық. Онда тәуелсіз республикамыздың соңғы куәгерлері, қолбасшылары және басшылары болды.

Өз заманында Ресей залым басшыларының қолынан құтылып,аман қалған Назугумдің ұрпақтарын,Ғени Батырдың немерелерінен бастап, бізбен бірге Отанымызды қорғап қалады деп қазақ бауырларымызға сенетін едік.

Өз тәуелсіздігін алған қазақ халқы ұйғыр халқыныңда егемендік алуына бірлесіп,сол күндерге бірге жетеміз деп ойлаған едік.

Мен бүгін Қазақстанның әнұранын айтып жатқан бауырларыма қарап, көз жасымды сүртіп, ойландым. Сол сәтте мен ойлаған арман, қиялдарым үшін өкіндім. Бүгінде Қазақстандағы Мемлекеттік әнұранды орындап жатқан ұйғырлар 5 шілдедегі қайғылы оқиғада Қытайдың туын көтеріп Үрімшіде шеруге шыққан ұйғырларға ұқсады. Еккі мемлекет бір ұйғыр, ал бейнесі еккі, бір мәнді.

Біз қай мемлекетте өмір сүрмейік, неге біз әрқашан адалдығымызды білдіруіміз қажет? Неліктен басымызға күн түскенде адалдық шеруін оқып, адалдық туын көтеруіміз керек? Ақ-қара нәсіл арасында қайшылық болған Америкада, Францияда француз-мұсылман қақтығысы болған кезде, аздаған қара нәсілді адамдар мемлекеттік әнұранды оқымайды және өздерінің берілгендіктерін білдірмейді, бірақ неге біз тек талап етілмеген нәрсені ғана жасауымыз керек? Неліктен Түркиядағы ұйғыр элиталары түрік ұрандарына көбірек көңіл аударады? Бұл адалдықтың бір түрі ме? Не үшін біз әрқашан адалдығымызды дәлелдеуіміз қажет?

Егер Қытай ұйғыр, қазақ, қырғыз және өзбек, татарларді лагерьлерде түрмеге отырғызу арқылы мемлекеттік шеруді үйретуге мәжбүр етсе, Қазақстандағы дауыл кезінде тағы да солай етуге мәжбүр болсақ, онда біз өз елімізде тұрып жатқандай сезінбейміз!

Сонымен біз төлейтін салық нені білдіреді? Бұл елді салу үшін төгілген қанның құндылығы неде? Қазақстандағы ұйғыр зауыты, ұйғыр базары, ашылған ұйғыр бизнесі біздің адалдығымызды дәлелдеуге жеткілікті емес пе? Үрімші мен Алматы арасындағы сауда-саттықты Қазақстанда дамытқан бай ұйғырлар өз ақшаларын Қазақстанға инвестиция салмай-ақ , Құлжа, Қашқар және Үрімшіге салған ба? Ол ақшаны Қашқардағы Хайтуға және Артуч қаласындағы Сутук Бұғрахи мешітіне Қазақстанға берместен жұмсады ма? Бұл адалдық емес пе? Бай ұйғырлардың Қазақстанға өз отандарынан доллармен көшіп келгені өкінішті емес пе?

Біз ұйғырлар ешқашан қазақтармен ұрысқан емеспіз, біз оларды тарих бойы қорғағанбыз, жаудан бірдей қорғанғанбыз, олармен ұлттық қақтығыс болған емеспіз. Коммунистік партия қазақ аймағындағы ұйғырлардың орталығы -Құлжаны қазақ халқына область орталығы етті,біз ешқашан бізден аз болған қазақ бауыларымызды таққа құмадық,керісінше,бізден неше есе күшті қытайдарды қуып,урып,өлтірдік,бізді де қырды,

шерулерге шықтық біз мойсынбадық. Қашқарға барған мыңдаған қазақ сол жерге тұрақтанды,оларды біз итерген жоқпыз.Біздің ауданда Қазақ деген ауыл бар,бірақ біз ол ауыл атын өзгерту үш ұйықтасақ түсімізге кірген жоқ. Ұйғыр сыныбы оқитын оқулықтарымызда Таңжарық Жолдыбаевтің өлеңдері берілген, ұйғыр универститетінда қазақша сабақ өтетін профессорлар бар еді,біз оларды алыптастауды,алмастыруды,қуып шығарып тастауыны талап еткен жоқпыз!

Қазақ бауырларым, сіздерге не болған???

Перевод:

Дорогие казахские братья, если вы уничтожите уйгурский народ, вы превратитесь в китайцев и русских?

Я плакал, когда увидел сегодня уйгуров, поющих казахский национальный гимн в Казахстане. Слезы навернулись на глаза, когда я пою этот гимн. Когда в день Навруза в китайской столице Пекине прозвучал гимн Казахстана, я встал и спел с моими казахскими друзьями, и я был очень доволен ими. Везде, в горах, в саду, в течение сотен лет мы все сосуществовали в гармонии за одним столом с казахским народом, богатым мясом и кумысом. Когда Казахстан обрел независимость, все уйгуры гордились этим достижением казахского народа.

В зиму 1991 году, когда Казахстан получил независимость. В этот день мы забыли про экзамены, собрались с нашими казахскими друзьями, и всю ночь праздновали и поздравляли их с независимостью.

На казахской земле есть могилы Зунун Кадыра нашего уйгурского народа, и Гени Батыра, который завещал свою голову не кибле, а Великому шелковому пути.

У нас была благословенная султанская крепость, построенная последним султаном независимого государства уйгурского народа, султаном Алаханом. Именно там было создано наше первое уйгурское общество, началось наше первое научное образование, и мы вернули священное имя уйгур по инициативе интеллигенции, которая приехала в Алматы. Были последние свидетели, командиры и руководители нашей независимой республики.

Мы верили в уйгурское единство с нашими казахскими братьями и сестерами, что потомков Назугум и Гени Батыра, которые пережили тиранию России будут защищать нашу родину вместе с нами. Мы думали, что вместе мы добьемся независимости казахского народа и уйгурского народа.

Я вытер слезы и подумал, глядя на моих братьев, которые сегодня пели гимн Казахстана. В тот момент я пожалел о своих мечтах и ​​фантазиях. Сегодня уйгуры, поющие государственный гимн в Казахстане, похожи на уйгуров, которые прошли в Урумчи с китайским флагом во время трагедии 5 июля. Несмотря на то, что это уйгуры разных стран, ситуация одна и та же.

Независимо от того, в какой стране мы, уйгуры, живем, почему мы всегда должны быть лояльными? Почему мы должны устраивать парад верности и поднимать знамя верности, когда солнце садится? Когда в Америке и Франции происходит франко-мусульманский конфликт, где существует конфликт между черными и белыми, немногие чернокожие не поют гимн и не выражают свою преданность, но почему мы должны делать это? Почему уйгурские элиты в Турции обращают больше внимания на турецкие лозунги? Это форма лояльности? Почему мы всегда должны доказывать свою лояльность?

Если Китай вынудит уйгуров, казахов, кыргызов и узбеков, татар обучаться государственному шествию, заключив их в лагеря, и нам придется делать это снова во время урагана в Казахстане, то нам не захочется жить в нашей собственной стране!

Так что же означает налог, который мы платим? Какова ценность пролитой крови для строительства этой страны? Разве уйгурских заводов, уйгурских рынков, открытых уйгурских бизнесов в Казахстане не достаточно, чтобы доказать нашу лояльность? Разве богатые уйгуры, которые развивали торговлю между Урумчи и Алматы в Казахстане, инвестировали свои деньги в Кульджу, Кашгар и Урумчи, не вкладывались в Казахстан? Потратил ли он деньги на Хайту в Кашгаре и мечеть Сутук Буграхи в Артуче, не отдавая их Казахстану? Разве это не честность? Разве не жаль, что богатые уйгуры приехали в Казахстан со своей родины с долларами?

Мы, уйгуры, никогда не воевали с казахами, мы защищали их на протяжении всей истории, мы защищали их от врагов, у нас никогда не было национального конфликта с ними. В Синьцзяне для казахов был выделен Или-Казахский автономный округ. Мы никогда не преследовали казахских братьев, которые были меньшинством у нас, наоборот, многие из них преследовали, избивали, убивали нас во много раз сильнее китайцев.

Мы сопротивлялись, но не подчинялись. Там поселились тысячи казахов, которые ездили в Кашгар, мы их не отталкивали, в нашем районе есть село, называемое казахским, но мы не мечтали изменить название казахского села. Наши уйгурские учебники содержали стихи Танжарыка Жолдыбаева, и были профессора, которые преподавали казахский язык в Уйгурском университете, и мы не требовали их удаления, замены или исключения!

Мои казахские братья, что с вами случилось???

Приносим свои извинения, если перевод на русский не уловил всех тонкостей казахского языка и содержит грамматические ошибки.


Оставить комментарий


Подняться вверх
error: